कोविड-१९ मुळे ऑक्सिजनचे महत्त्व वाढले, झाडांची जाणीव झाली!

सन २०१९-२० मध्ये जग कोविड-१९ च्या मुठ्ठीत सापडले होते. या साथीच्या रोगामुळे अनेकांना आपले प्राण गमवावे लागले. या काळात ऑक्सिजनची उपलब्धता हा एक मोठा प्रश्न बनला होता. रुग्णांना ऑक्सिजन यंत्राद्वारे दिला जात होता, पण वातावरणातील ऑक्सिजनचे महत्त्वही अधोरेखित झाले. यामुळे नैसर्गिकरित्या ऑक्सिजन निर्माण करणाऱ्या झाडांचे महत्त्व पुन्हा एकदा सर्वांना जाणवू लागले.

हर घर नर्सरी: ५० रोपे, एक वन!

याच पार्श्वभूमीवर हर घर नर्सरी हा उपक्रम राबवण्यात आला आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश प्रत्येक घरात किमान ५० रोपे तयार करणे आणि त्याद्वारे प्रत्येक गावात एक वन निर्माण करणे हा आहे.

योजनेची कार्यपद्धती:

  • प्रत्येक कुटुंबाने किमान ५० रोपे तयार करणे आवश्यक आहे.
  • रोपे तयार करण्यासाठी शेतकरी गट, महिला बचत गट आणि शालेय विद्यार्थ्यांची मदत घेतली जाईल.
  • तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेऊन बियांचे संकलन आणि रोपांची निर्मिती केली जाईल.
  • नर्सरी तयार करण्यासाठी आवश्यक साहित्य गावपातळीवर उपलब्ध करून दिले जाईल.
  • हर घर नर्सरी उपक्रमातून तयार झालेल्या रोपांच्या आधारे गावाचा संभाव्य वृक्षलागवड आराखडा तयार केला जाईल.
  • या कार्यक्रमाच्या समन्वयासाठी नोडल अधिकारी म्हणून विभागीय आणि जिल्हास्तरावर उपायुक्त आणि उपजिल्हाधिकारी (रोहयो) यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे.
  • या उपक्रमाचे नियोजन, संनियंत्रण आणि आढावा घेण्यासाठी जिल्हाधिकारी आणि तहसीलदार यांच्या अध्यक्षतेखाली बैठका आयोजित करण्यात येतील.

लोकचळवळीचे स्वरूप:

हर घर नर्सरी उपक्रमाला लोकचळवळीचे स्वरूप देणे गरजेचे आहे. यासाठी खालील गोष्टी गरजेच्या आहेत:

  • वृक्ष लागवड, रोपांची निर्मिती आणि संगोपन यांमध्ये लोकांचा सक्रिय सहभाग वाढवणे.
  • हर घर नर्सरी मुळे मोठ्या प्रमाणावर रोपे उपलब्ध होतील याची जनजागृती करणे.
  • कुटुंबाने स्वतः बियांपासून तयार केलेली आणि लागवड केलेली रोपे असल्यामुळे त्यांच्यामध्ये झाडांबद्दल अधिक जिव्हाळा निर्माण होईल आणि त्यांचे संगोपन ते चांगल्या प्रकारे करतील.

निष्कर्ष:

हर घर नर्सरी हा एक उत्तम उपक्रम आहे ज्यामुळे आपण आपल्या घराभोवती आणि गावात अधिकाधिक झाडे लावू शकतो. यामुळे आपल्या वातावरणाची सुधारणा होईल, जैवविविधता वाढेल आणि आपल्याला ऑक्सिजनयुक्त हवा मिळेल. मला आशा आहे की आपण सर्वांनी या उपक्रमात सक्रिय सहभाग घेऊन आपल्या गावांना हिरवीगार बनवू.